İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün hakemli ve uluslararası akademik dergisi YILLIK: Annual of Istanbul Studies’in yedinci sayısı dijital ortamda yayımlandı. İstanbul’un geçmişi ve bugününe dair yazılı, sözlü ve maddi kültürleri; kentin tarihsel ve beşerî coğrafyalarını disiplinlerarası yaklaşımlarla ele alan derginin yeni sayısı, İstanbul çalışmalarına yönelik güncel araştırmaları bir araya getirirken, Osmanlı geç dönem mimarlık tarihine ilişkin önemli bir keşfi de gün yüzüne çıkarıyor.
Suna ve İnan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün hakemli ve uluslararası akademik dergisi YILLIK: Annual of Istanbul Studies, yedinci sayısıyla dijital ortamda yayınlandı. İstanbul’un geçmişi ve bugününe dair yazılı, sözlü ve maddi kültürleri; kentin tarihsel ve beşerî coğrafyalarını disiplinlerarası yaklaşımlarla ele alan derginin yeni sayısı, İstanbul çalışmalarına yönelik güncel araştırmaları bir araya getirirken, Osmanlı mimarlık tarihine ilişkin önemli bir keşfi de gün yüzüne çıkarıyor.
Disiplin, yöntem, dönem ve coğrafi kapsam açısından bugüne kadar yayımlanan en geniş sayılardan biri olan YILLIK 7, erken modern dönemden cumhuriyete uzanan geniş bir zaman aralığında İstanbul’un toplumsal, kültürel ve mekânsal dönüşümlerini ele alan sekiz hakemli makaleye yer veriyor.
Kent tarihi, edebiyat, görsel kültür ve çevre çalışmaları
İstanbul çalışmalarına yenilikçi yaklaşımlar sunan hakemli makaleler bölümünde yer alan çalışmalar, erken modern dönemden günümüze uzanan geniş bir zaman aralığında İstanbul’u farklı açılardan ele alıyor. Yavuz Aykan, 1730 İsyanı etrafında İstanbul ile Paris arasındaki bilgi dolaşımını mikro-tarihsel bir perspektifle ele alıyor. Utku Can Akın ve Mustafa Türkân ise Erken Kariyer Makale Ödülü’ne layık görülen çalışmalarında Boğaz’da yaşanan önemli bir deniz kazasını arşiv belgeleri üzerinden yeniden inşa ediyor. Edebiyat temelli çalışmalarda Gökay Kanmazalp, Galatasaray Lisesi çevresinde oluşan kentsel hafızayı incelerken; Fatih Altuğ, Kadıköy’ü edebiyat ve mekân ilişkisi üzerinden ele alıyor. İhsan Sefa Özer, makalesinde bir mülkiyetin dönüşümünü kentsel tarih bağlamında izliyor. Görsel kültüre odaklanan makalelerde Gizem Aslan ve Ezgi Yavuz, sinemanın mimarlık tarihi açısından sunduğu imkânları tartışırken; Dilara Ulu, erken cumhuriyet dönemi İstanbul’unu fotoğraf arşivi üzerinden ele alıyor. Akgün İlhan ise İstanbul’un su politikalarını politik ekoloji perspektifinden değerlendiriyor.
Kütahya seramiklerinde anlatı resmi
Suna ve İnan Kıraç Vakfı koleksiyonlarından eserlerin derinlemesine incelendiği Cabinet bölümünde Yavuz Selim Güler, erken yirminci yüzyıla tarihlenen Kütahya seramiklerinde anlatı resminin izini sürüyor; Minas Avramidis’in figüratif diliyle yerel üretim geleneğini buluşturan bu çalışmaların, erken 20. yüzyıl görsel kültürü ve anlatı pratikleri içindeki yerini tartışıyor.
Bulgur Palas’ın mimarına dair yeni bulgular
Meclis bölümü, İstanbul’un mimari mirasını, iklimsel ve siyasal dönüşümlerini, görsel temsil ve bellek pratikleri üzerinden ele alarak kentin geçmişiyle bugünü arasındaki süreklilik ve kırılma noktalarına odaklanıyor. Bu bölümde yer alan iki yazı, İstanbul mimarlık tarihine dair dikkat çekici bir keşfi odağına alıyor. Paolo Girardelli, makalesinde, kamuoyunda Bulgur Palas olarak bilinen Bolulu Habip Bey Konağı’nın mimarının Alessandro Valeri olduğunu ortaya koyan arşiv bulgularını değerlendiriyor. Bu keşfi görsel ve kişisel bir araştırmayla tamamlayan Andrea Savorani Neri, büyük büyük dedesi ressam Salvatore Valeri ile onun kayınbiraderi, Osmanlı ve Mısır coğrafyasında etkin olmuş fotoğrafçı Gabriel Lekegian’ın izini sürüyor. Creative Europe desteğiyle yürütülen proje kapsamında Yerevan, İstanbul, Kahire, Roma ve Faenza’da gerçekleştirilen arşiv araştırmaları ve 4×5 inç analog kamerayla üretilen fotoğraflar, geçmişin maddi izlerini belgeleyen çok katmanlı bir anlatı sunuyor. Bu iki çalışma birlikte, Osmanlı geç dönem mimarlık tarihine önemli bir katkı sunarken, uzun süre karanlıkta kalmış bir mimarın yeniden görünür kılınmasına imkân tanıyor.
Meclis bölümünde ayrıca Deniz Türker’in Yıldız Sarayı’nda yürütülen restorasyon sürecini tarihsel bağlamı içinde değerlendirirken, ortaya çıkan mekânsal ve küratoryal sonuçları tartıştığı makalesi, Muratcan Zorcu’nun 19. yüzyılın ilk yarısına ait bir anlatıyı İstanbul’un iklim tarihine ışık tutan bir kaynak olarak ele aldığı makalesi ve Buket Coşkuner’in Gazze’de soykırım sürerken İstanbul’da gerçekleştirilen Palestine from Above sergisi deneyiminden yola çıkarak, gözetim, mekân ve tanıklık kavramlarını tartışmaya açtığı makaleleri yer alıyor.
Bizans mimarlığından Osmanlı entelektüel tarihine, çağdaş mimarlık sergilerinden çevresel tartışmalara uzanan on iki kitap ve bir sergi incelemesinin yer aldığı YILLIK 7, F. Elif Onay tarafından derlenen İstanbul Kaynakçası 2025 ile sona eriyor.
YILLIK 7’de yer alan yazıların tamamına DergiPark platformundan ücretsiz erişilebilir.
Basın İlişkileri:
Özlem Karahan – Grup Yeni İletişim / okarahan@grupyeni.com.tr / (212) 292 13 13
Damla Pinçe – İstanbul Araştırmaları Enstitüsü / damla.pince@peramuzesi.org.tr / (212) 334 09 00
YILLIK: Annual of Istanbul Studies 7 (2025)
İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yayınları 54
Süreli Yayınlar 14
İstanbul, Aralık 2025
Türkçe/İngilizce
ISSN: 2687-5012
İÇİNDEKİLER
Hakemli Makaleler
- Yavuz Aykan- Revolution as Historical Experience: Narrative Construction and Information Flow Between Istanbul and Paris Around the 1730 Revolt
- Utku Can Akın | Mustafa Türkân | Early Career Article Prize – Ships to Wreck: Petar Zoranić Collided with World Harmony in the Bosporus
- Gökay Kanmazalp – Galatasaray Imagines Istanbul: Urban Memory and Transregional Meaning in the 1947 Commemorative Issue
- Akgün İlhan – Expanding Water, Deepening Injustice: How Istanbul’s IBWT Projects Reshape Urban and Rural Lives
- Fatih Altuğ- Assembling Kadıköy: Affect, Atmosphere, and Urban Becoming in Safiye Erol’s Kadıköyü’nün Romanı
- İhsan Sefa Özer | Honorable Mention for theEarly Career Article Prize – Ayazma Kapı’da Tartışmalı Bir Arazi: On Dokuzuncu Yüzyıl İstanbul’unda Bir Kentsel Mülkiyetin Biyografisi
- Gizem Aslan | Ezgi Yavuz – Bir Mimarlık Tarihi Arşivi Olarak Sinema İmgeleri? Modern Mekânın Mizansen Üzerinden Yeniden Anlatımı
- Dilara Ulu – Bizans’tan Cumhuriyete Kadraj: Vladimir Zender’in İstanbul Yolculuğu
Cabinet
- Yavuz Selim Güler – Genovefa and Minas: The Revival of Narrative Painting in Kütahya Ceramics
Meclis
- Deniz Türker – Yıldız Palace, Revisited
- Muratcan Zorcu – The Meteorological Conditions in Constantinople Between 1828 and 1830
- Buket Coşkuner – A Surveilled Land with a People: Palestine
- Paolo Girardelli – Alessandro Valeri’s Design for Bulgur Palas: A Recent Discovery, a Living Legacy
- Alessandro Savorani Neri – Cross-Looking. A Visual Investigation on the Legacy of My Ancestors Valeri and Lekegian
İncelemeler ve İstanbul Kaynakçası
- Ceren Abi – Melis Hafez, Inventing Laziness: The Culture of Productivity in Late Ottoman Society
- Mert Pekdoğdu – Nir Shafir, The Order and Disorder of Communication: Pamphlets and Polemics in the Seventeenth-Century Ottoman Empire
- Görkem Günay – Ivana Jevtić, Nikos D. Kontogiannis, and Nebojša Stanković, eds., Religious Buildings Made in Byzantium: Old Monuments, New Interpretations. New Approaches to Byzantine History and Culture
- Dimitra Kotoula – Emily Neumeier and Benjamin Anderson, eds., Hagia Sophia in the Long Nineteenth Century
- Ali Sipahi – Timur Hammond, Placing Islam: Geographies of Connection in Twentieth-Century Istanbul
- Marinos Sariyannis – Alexis Wick, ed., The Cambridge Companion to Ottoman History
- Angeliki Lymberopoulou – Maria Alessia Rossi, Visualizing Christ’s Miracles in Late Byzantium: Art, Theology, and Court Culture
- Hatice Çopur – Gábor Fodor, Osmanlı’da Macar Tarih Bilimi ve Arkeolojisi: İstanbul Macar Bilim Enstitüsü Tarihi (1916–1918)
- Nazlı İpek Hüner Oscar Aguirre-Mandujano, Occasions for Poetry, Politics, Literature, and Imagination Among the Early Modern Ottomans
- Damla Gürkan Anar – Ünver Rüstem, Osmanlı Baroku: On Sekizinci Yüzyıl İstanbulu’nun Mimari Yenilenişi
- Bilge Ar – Diederik Burgersdijk, Fokke Gerritsen, and Willemijn Waal, eds., Constantinople Through the Ages – The Visible City from Its Foundation to Contemporary Istanbul.
Featured Review
- Nicholas Melvani – Shaun Tougher, ed., Studies in Byzantine History and Culture. A Festschrift for Paul Magdalino
- Eylül İşcen – Biennale Architettura 2025: Intelligens. Natural. Artificial. Collective.
- F. Elif Onay – Istanbul Bibliography 2025
